Kanser Terimler Sözlüğü
A Harfli Terimler
| A HARFİ TERİMLER SÖZLÜĞÜ | |
| Adenom: | İyi huylu, selim, benign |
| Adjuvan: | Cerrahiye ek verilen kemoterapi |
| Akit: | Allojenik KİT (doku uyumlu vericiden alınan iliğin hastaya verilmesi) |
| Akut: | Hızlı, kısa süreli |
| Alfa-fetoprotein (ALP): | Germ hücreli tümörlere özgü biyokimyasal gösterge |
| Alopesi: | Saç dökülmesi |
| Alternatif tıp: | Tıbben kabul edilmiş tedaviler dışındaki otlar v.s ile tedavi |
| Analjezik: | Ağrı kesici |
| Anemi: | Kansızlık |
| Anksiyete: | Endişe |
| Anoreksi: | İştahsızlık |
| Antiemetik: | Kusma önleyici |
| Antienflamatuar: | İltihap (yangı) azaltıcı |
| Antioksidant: | Oksitlenmeye karşı koruyucu |
| Aspirasyon: | Besin veya sıvının solunum yollarına ve akciğere kaçması |
B Harfli Terimler
| Benign: | İyi huylu, selim, adenom |
| Beta-human koryonik gonadotropin (BHCG): | Germ hücreli tümörlere özgü biyokimyasal gösterge |
| Biyopsi: | Teşhis koymak amacıyla, hücre ve doku örneği alınması. Alınan parçalar mikroskop altında incelenir. Biyopsinin iğne yardımıyla yapılmasına ince iğne biyopsisi adı verilir. |
| Blast: | Hücrelerin olgunlaşmamış anormal şekli |
| BT (bilgisayarlı tomografi): | X ışını aracılığı ile görüntüleme |
| Büyüme faktörü: | Kan değerleri düştüğünde yükseltmek için verilen ilaç |
D Harfli Terimler
| Destek tedavi: | Kemoterapinin yan etkileriyle savaşta kullanılan tedavi (kan ürünü, büyüme faktörü, kusma önleyici v.b. gibi) |
| Diagnoz: | Tanı |
| DNA: | Kromozomlarda genlerin temel yapısı |
| Düzelme: | Tümör gerilmesi, ancak tedavi sonrası başlangıç büyüklüğünün ½‘sinden daha büyük kalması |
E Harfli Terimler
| Ekimoz: | Deride geniş morluklar, kanamalar |
| Ekstravazasyon: | Damar dışına ilaç veya serum sızması |
| Emboli: | Damarı tıkayan pıhtı |
| Enflamasyon: | İltihap, yangı |
| Evreleme: | Vücuttaki yayılımına göre hastalığın derecesinin belirlenmesi |
F Harfli Terimler
| Folik asit: | Hücre çoğalmasında etkili bir vitamin |
| Fotosansivite: | Işığa aşırı duyarlık |
G Harfli Terimler
| Gamma knife Cyber knife: | Küçük bir alanda gama ışınlarını odaklayarak bir çeşit radyoterapi |
| Gen: | Kromozomu oluşturan kalıtım bilgilerini taşıyan yapılar |
| Gen tedavisi: | Kalıtsal hastalıkları gen nakli yaparak düzeltme |
| Gen testi: | Kalıtsal hastalıkları bozuk geni arayarak bulma |
H Harfli Terimler
| HLA tiplemesi: | Kemik iliği nakli için hastadan ve yakınlarından kan alınarak doku grubu antijenlerinin belirlenmesi |
| Hematolog: | Kan bilim uzmanı |
| Hemogram: | Tam kan sayımı |
| Hiperkeratoz: | Deride aşırı kalınlaşıp sertleşme |
| Hiperpigmantasyon: | Deride aşırı pigment yapımı İlerleme Tedavi sırasında hastalık ilerlermesi veya tümörün büyümesi |
İ Harfli Terimler
| İmmun sistem: | Bağışıklık sistemi |
| İmmunoterapi: | Bağışıklığı artırıcı ilaçlar ile tedavi |
| İnsidans: | Sıklık |
| İntramüsküler (İM): | Kas içine |
| İntratekal (İT): | Beyin-omurilik sıvısı içine |
| İntravenöz (İV): | Damar içine |
| İnvazif: | Yayılımcı |
| İyileşme (şifa): | Hastalık bulgularının tümü ile görülmediği sürenin en azından 5 yılı aşması |
K Harfli Terimler
| Karsinojen: | Kanser yapıcı |
| Karsinom: | Kötü huylu, habis, malign |
| Kateter: | Kanal içine takılan yumuşak slilindir şeklinde alet (idrar kateteri, damar kateteri v.s.) |
| Kemik iliği aspirasyonu: | Kan yapan elemanların görülebilmesi için kemik iliğinden iğne ile örnek alınıp değerlendirmesi |
| Kemoterapi: | Kanserin ilaçla tedavisi |
| Kit: | Kemik iliği transplantasyonu, ilik nakli (AKİT: Allojenik KİT, OKİT: Otolog KİT) |
| Konstipasyon: | Kabızlık |
| Konvansiyonel tedavi: | Bilinen standart tedavi Kortizon, Steroid Tedavide kullanılan bir çeşit hormon |
| Kromozom: | Kalıtım materyeli |
| Kronik: | Uzun süreli, yavaş gelişen |
L Harfli Terimler
| Laparoskopi, laparatomi: | Vücut boşluklarının cerrahi olarak açılarak veya bir boru ile girilerek tetkiki, gerekirse tedavisi |
| Lenf bezleri: | Vücutta savunma hücrelerini üreten bezler |
| Lenfoma: | Lenf sisteminden kaynaklanan kanser türü |
| Lob: | Hodgkin, Hodgkin-dışı (Burkitt, anaplastik, lenfoblastik) Parçalı organlarda bölüm, kısım (Akciğer lopları, Karaciğer lopları vb.) |
| Lomber ponksiyon: | Beyin omurilik sıvısını incelemek için belden iğne ile sıvı alınması |
| Lökopeni: | Akyuvar sayısı düşüklüğü |
| Lösemi: | Kan kanseri. ALL (Akut lenfoblastik lösemi); AML (Akut myeblastil lösemi); KML (kronik miyeloid lösemi) |
M Harfli Terimler
| Malign: | Kötü huylu, habis, karsinom |
| Metastaz: | Kanserli hücrelerin kan-lenf damarları veya komşuluk yoluyla diğer organlara yayılması |
| Morfin: | Kuvvetli ağrı kesici |
| MR (manyetik rezonans): | Mıknatıs ve radyo dalgaları aracılığı ile görüntüleme |
N Harfli Terimler
| Nodül: | Küçük hastalıklı kitle |
| Nötrofil: | Akyuvarların enfeksiyonlara karşı savunmada önemli bir grubu |
| Nötropeni, febril nötropeni: | Akyuvarların bir bölümü olan nötrofil denen parçalı hücrelerin azalması. Bu azalmaya ateş eşlik ediyor ise febril nötropeni adını alır. |
| Nüks: | Tekrarlama, relaps, rezidiv |
O Harfli Terimler
| Okit: | Otolog KİT (hastanın kendisinden alınan iliğin kemoterapi sonrası kendisine verilmesi) |
| Onkolog: | Kanser bilim uzmanı |
| Opioid: | Uyuşturucu ilaç |
| Oral: | Ağız yolu ile |
| Özofajit: | Yutak iltihabı P53 geni Tümör baskılayıcı gen. Etkisiz kalması tümör oluşumunu artırır. |
P Harfli Terimler
| Palyatif: | Kesin çözüm getirmeyen, geçici yarar sağlayan |
| Parasetamol: | Bir tür ağrı kesici |
| Parsiyel remisyon: | Tümör boyutlarının ilk boyutlarından en az ½’den fazla küçülmesi |
| Patolog: | Kanserli dokuyu inceleyip tanı koyan bilim adamı |
| Perfüzyon: | Sıvının damar yolu ile verilmesi |
| Periferik: | Kan yayması Kan hücrelerinin çevre kanından alınıp, boyanıp mikroskopta incelenmesi |
| PET tarama (pozitron emisyon tomografisi): | Bir nükleer tıp yöntemi ile bilgisayarlı tomografinin birlikte değerlendirilmesine dayanan görüntüleme yöntemi. Bazı tümörlerin tanı ve takibinde değerlidir. |
| Peteşi: | Noktavi deri kanamaları |
| Pnömoni: | Zatürrie proflaktik koruyucu |
| Prognoz: | Hastalığın nasıl ilerleyeceğini ve iyileşme ihtimalini belirtmek için kullanılan bir terimdir. Prognoz aynı hastalığı olan çok sayıdaki hastanın değerlendirilmesi ile belirlenir. |
R Harfli Terimler
| Radyoterapi: | Kanserin ışınlar ile tedavisi |
| Refrakter hastalık: | Kanser tedaviye dirençli olması durumu |
| Remisyon: | Hastalığın belirti ve bulgularının geçici veya sürekli olarak ortadan kalkması |
S Harfli Terimler
| Sarkoma: | Bir çeşit bağ dokusu kanseri |
| Semptom: | Belirti |
| Serebral, kranial: | Beyine ait |
| Sintigrafi: | Radyoizotop enjekte edilerek görüntüleme |
| Sistemik hastalık: | Tüm vücudu ilgilendiren veya vücuda yayılmış hastalık |
| Stabil hastalık: | Tedavi sonrası hastalığın iyileşmeme veya kötüleşmeme, aynı kalma durumu |
| Steroid: | Kortizon Tedavide kullanılan bir çeşit hormon |
| Stomatit: | Ağız yarası |
| Subkutan (SC): | Derialtı |
| Sürvi: | Sağkalım |
| Şok: | Ani fizik veya bilinç durumu bozukluğu |
T Harfli Terimler
| Transplantasyon: | Organ nakli |
| Tümör, Ur, Neoplazma: | Hücrelerinin kontrolsüzce gereğinden fazla çoğalarak oluşturdukları iyi ya da kötü huylu kitle |
| Tümör marker: | Tümör belirleyici, gösterge (AFP, CEA gibi) |
U Harfli Terimler
| US Ultrasonografi: | Ses dalgaları aracılığı ile görüntüleme |